{"id":101,"date":"2026-09-14T10:21:16","date_gmt":"2026-09-14T10:21:16","guid":{"rendered":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/?page_id=101"},"modified":"2026-09-14T11:18:31","modified_gmt":"2026-09-14T11:18:31","slug":"przyczyny-zmian-klimatu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/przyczyny-zmian-klimatu\/","title":{"rendered":"Skutki obecnej zmiany klimatu"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Za pomoc\u0105 powy\u017cszego schematu blokowego przedstawiono skutki wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury ziemi spowodowanego emisj\u0105 gaz\u00f3w cieplarnianych pog\u0142\u0119biaj\u0105cych efekt cieplarniany.<\/p>\n\n\n\n

Opis skutk\u00f3w zmian klimatu:<\/p>\n\n\n\n

Obieg wody i zasoby wody<\/summary>\n

Zasoby wodne Polski to rzeki w ca\u0142o\u015bci lub w wi\u0119kszo\u015bci po\u0142o\u017cone na terenie kraju, ale te\u017c jeziora i wody gruntowe. Polska nie posiada lodowc\u00f3w ani bogatych w wod\u0119 z\u0142\u00f3\u017c podziemnych, dlatego zasoby wody s\u0105 odnawiane praktycznie tylko przez opady atmosferyczne. Cz\u0119\u015b\u0107 wody opadowej jest retencjonowana, cz\u0119\u015b\u0107 wody paruje, cz\u0119\u015b\u0107 sp\u0142ywa do morza a cz\u0119\u015b\u0107 trafia do zasob\u00f3w podziemnych, kt\u00f3ra przetrzymuje wod\u0119, z kt\u00f3rej po uzdatnieniu korzystamy. Bilans wody by\u0142 zr\u00f3wnowa\u017cony tzn. mniej wi\u0119cej tyle samo wody trafia\u0142o na terytorium kraju w wyniku opad\u00f3w i mniej wi\u0119cej tyle samo si\u0119 rozchodzi\u0142o. Post\u0119puj\u0105ca zmiana klimatu zaburza ten bilans, wp\u0142ywaj\u0105c na poszczeg\u00f3lne sk\u0142adowe cz\u0119\u015bci wody, zmieniaj\u0105c ilo\u015bci i proporcje. Ma to wp\u0142yw na zasoby wodne kraju.<\/p>\n\n\n\n

Globalne ocieplenie prowadzi do tego, \u017ce w strefie klimatu umiarkowanego (w tej strefie le\u017cy Polska) zimy staj\u0105 si\u0119 \u0142agodniejsze za spraw\u0105 wy\u017cszych \u015brednich temperatur w miesi\u0105cach zimowych. Dodatnie anomalie temperaturowe w tym okresie zmieniaj\u0105 rodzaj opad\u00f3w ze sta\u0142ych na ciek\u0142e: \u015bnieg coraz cz\u0119\u015bciej ust\u0119puje miejsca deszczowi. Je\u017celi ju\u017c dojdzie do opadu \u015bniegu, to ten kr\u00f3cej si\u0119 utrzymuje z powodu wy\u017cszych temperatur. Z perspektywy bilansu wodnego \u015bnieg i l\u00f3d s\u0105 bardziej korzystne, poniewa\u017c akumuluj\u0105 wod\u0119 z okresu zimowego i stopniowo j\u0105 uwalniaj\u0105 podczas wiosennych roztop\u00f3w. Woda roztopowa ma wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 wsi\u0105kni\u0119cia w grunt, wi\u0119c dobrze odnawia podziemne zasoby. Z kolei woda opadowa pojawia si\u0119 tymczasowo i, je\u015bli nie jest retencjonowana, po prostu sp\u0142ywa, a tylko cz\u0119\u015b\u0107 przedostaje si\u0119 do w\u00f3d podziemnych. Mechanizm odnawiania si\u0119 zasob\u00f3w wodnych s\u0142abnie, poniewa\u017c maleje udzia\u0142 wody odnawiaj\u0105cej te zasoby. Odpowiednio wysoki poziom w\u00f3d gruntowych przeciwdzia\u0142a wsi\u0105kaniu wody ze zbiornik\u00f3w wodnych w g\u0142\u0105b ziemi, dzi\u0119ki czemu jeziora i stawy maj\u0105 w sobie wod\u0119. Wody gruntowe s\u0105 istotne dla ludzi, kt\u00f3rzy czerpi\u0105 wod\u0119 z ziemi (zw\u0142aszcza w przypadku braku innych zasob\u00f3w wodnych) oraz dla ro\u015blin g\u0142\u0119boko korzeniowych (drzewa, lasy). Zasoby te s\u0105 czystsze ni\u017c wody powierzchniowe (cz\u0119\u015bciowo przefiltrowane przez grunt), mniej podatne na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w atmosferycznych, ale nie s\u0105 nieograniczone, dlatego wa\u017cne jest, aby mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 regeneracji. <\/p>\n\n\n\n

Wy\u017csza \u015brednia temperatura ziemi w sezonie letnim objawia si\u0119 cz\u0119stszymi, d\u0142u\u017cszymi i \u015brednio bardziej gor\u0105cymi falami upa\u0142\u00f3w. Wy\u017csza temperatura powietrza sprzyja parowaniu wody. Powierzchnie zbiornik\u00f3w wodnych nagrzewaj\u0105 si\u0119 od gor\u0105cego powietrza, a tak\u017ce bezpo\u015brednio od promieni s\u0142onecznych, dlatego szybciej si\u0119 nagrzewaj\u0105 i intensywniej paruj\u0105, co d\u0142ugofalowo mo\u017ce prowadzi\u0107 do wysychania staw\u00f3w, jezior i rzek, zw\u0142aszcza w przypadku, gdy poziom w\u00f3d gruntowych jest obni\u017cony. Do takiego stanu dochodzi w trakcie suszy, czyli w okresie o wy\u017cszych temperaturach bez deszczu lub z niedostatkiem deszczu. Ro\u015bliny w upa\u0142y trac\u0105 du\u017co wody, dlatego do prze\u017cycia potrzebuj\u0105 jej wi\u0119cej ni\u017c w standardowych warunkach. Cz\u0142owiek, chc\u0105c utrzyma\u0107 ro\u015bliny uprawne i ogrodowe (o p\u0142ytkim systemie korzeniowym) powinien dostarcza\u0107 im wi\u0119cej wody. Korzystanie z deszcz\u00f3wki do podlewania ro\u015blin wykorzystuje \u0142atwo dost\u0119pn\u0105 wod\u0119 bez konieczno\u015bci naruszania zasob\u00f3w podziemnych, czyli z perspektywy bilansu wodnego Polski jest korzystne. Nie zawsze jest to jednak mo\u017cliwe i nie ka\u017cdy praktykuje korzystanie z deszcz\u00f3wki. Wiele os\u00f3b w celu podlewania ro\u015blin pobiera wod\u0119 zdatn\u0105 do picia pochodz\u0105c\u0105 z ziemi (uzdatnion\u0105). W skali kraju ilo\u015b\u0107 wody z podziemnych zasob\u00f3w wodnych do podlewania ogrod\u00f3w i trawnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 bardzo du\u017ca. Zjawisko to widnuje zapotrzebowanie na wod\u0119, kt\u00f3re w okresach upa\u0142\u00f3w i tak jest podwy\u017cszone (wi\u0119ksza potrzeba nawadniania si\u0119 np. wod\u0105 z kranu, cz\u0119stsze korzystanie z toalety w wyniku wi\u0119kszego spo\u017cywania p\u0142yn\u00f3w, cz\u0119stsze k\u0105piele w wyniku pocenia si\u0119, cz\u0119stsze po\u017cary, kt\u00f3re gasi si\u0119 wod\u0105). W okresie letnim systemy wodoci\u0105gowe odpowiedzialne za dostarczenie uzdatnionej wody do odbiorc\u00f3w s\u0105 nadwyr\u0119\u017cone z powodu niedostosowania infrastruktury do przep\u0142yw\u00f3w wymuszonych du\u017cym zapotrzebowaniem na wod\u0119. Z tego wzgl\u0119du coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 czasowe ograniczenia w poborze wody, aby m\u00f3c u\u017cywa\u0107 tej infrastruktury w taki spos\u00f3b, w jaki zosta\u0142a zaprojektowana. Podziemne zasoby wodne teoretycznie pozwala\u0142yby na pokrycie kr\u00f3tkofalowego wzmo\u017conego zapotrzebowania na wod\u0119, ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie bardziej intensywne korzystanie z zasob\u00f3w wody mog\u0142yby doprowadzi\u0107 do ich wyczerpania.<\/p>\n\n\n\n

Zmiana charakteru opad\u00f3w z umiarkowanych na gwa\u0142towne i z d\u0142ugotrwa\u0142ych na kr\u00f3tkotrwa\u0142e oraz wi\u0119ksza cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 okres\u00f3w bezdeszczowych to r\u00f3wnie\u017c oznaka post\u0119puj\u0105cej zmiany klimatu. Wy\u017csza \u015brednia globalna temperatura oznacza wi\u0119cej energii cieplnej zgromadzonej w atmosferze oraz wi\u0119cej wilgoci, co sprzyja powstawaniu zjawisk ekstremalnych, w tym gwa\u0142townych burz, nawalnych opad\u00f3w i gradobi\u0107. Wraz ze wzrostem temperatury zwi\u0119ksza si\u0119 zdolno\u015b\u0107 powietrza do absorbowania wilgoci. Coraz cz\u0119\u015bciej powstaj\u0105 chmury, kt\u00f3re bardzo szybko ch\u0142on\u0105 wod\u0119 jak g\u0105bka i kt\u00f3re potrafi\u0105 r\u00f3wnie szybko j\u0105 odda\u0107 w postaci gwa\u0142townego deszczu. Obfity opad w kr\u00f3tkim czasie oznacza szybki sp\u0142yw powierzchniowy wody i znikomy udzia\u0142 wody wnikaj\u0105cej w g\u0142\u0105b gruntu. Umiarkowany opad deszczu r\u00f3wnie\u017c charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce sp\u0142yw powierzchniowy wody jest proporcjonalnie wi\u0119kszy ni\u017c ilo\u015b\u0107 wody wsi\u0105kaj\u0105cej w grunt, ale opad umiarkowany lepiej odnawia zasoby wody. Z kolei okresy bezdeszczowe staj\u0105 si\u0119 cz\u0119stsze, poniewa\u017c zmienia si\u0119 dominacja mechanizm\u00f3w rz\u0105dz\u0105cych klimatem. Coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi do d\u0142ugotrwa\u0142ych blokad uk\u0142ad\u00f3w pogodowych np. wy\u017c\u00f3w przynosz\u0105cych bezchmurn\u0105 pogod\u0119 i wysokie temperatury, co mo\u017ce pog\u0142\u0119bia\u0107 zjawisko suszy. Opisana wy\u017cej zmiana charakteru opad\u00f3w prowadzi wi\u0119c do tego, \u017ce wody zaczyna brakowa\u0107, bo nie pada deszcz, ale je\u015bli ju\u017c pada, to mniej wody regeneruje zasoby podziemne, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 z niej sp\u0142ywa i ostatecznie trafia do morza. Analogicznie do blokad wy\u017c\u00f3w dochodzi do blokad ni\u017c\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 skutkowa\u0107 nieprzerwanymi, intensywnymi opadami. Wody opadowej mo\u017ce by\u0107 tak du\u017co, \u017ce grunt b\u0119dzie tak nas\u0105czony wod\u0105, \u017ce nie b\u0119dzie w stanie jej odbiera\u0107, a kana\u0142y sp\u0142ywu wody b\u0119d\u0105 tak wype\u0142nione, \u017ce woda zacznie si\u0119 wylewa\u0107 poza nie prowadz\u0105c do powodzi. Woda podczas powodzi nie nadaje si\u0119 do wykorzystania, poniewa\u017c jest ska\u017cona tj. zawiera zanieczyszczenia poch\u0142oni\u0119te podczas sp\u0142ywu, kt\u00f3re dodatkowo mog\u0105 umo\u017cliwia\u0107 rozw\u00f3j drobnoustroj\u00f3w. Kr\u00f3tkie i gwa\u0142towne opady r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 lokalnie prowadzi\u0107 do podtopie\u0144 i powodzi, co nie wyklucza tego, \u017ce jednocze\u015bnie w innym miejscu na terytorium Polski mo\u017ce trwa\u0107 susza. Je\u015bli w danym regionie trwa\u0142a susza, to opady nawalne i pow\u00f3d\u017a paradoksalnie nie uzupe\u0142niaj\u0105 niedobor\u00f3w wody, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej wody sp\u0142ywa, a pozosta\u0142a woda wsi\u0105ka w zabudowania i wyrz\u0105dza szkody lub nie da si\u0119 jej wykorzysta\u0107 w \u017cadnym celu. Po powodzi mo\u017ce nadej\u015b\u0107 susza. <\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, straty wody na terytorium Polski s\u0105 coraz wi\u0119ksze w wyniku wi\u0119kszego udzia\u0142u sp\u0142ywu powierzchniowego i intensywniejszego parowania wody. Mniej wody trafia do gruntu i mniej wody odnawia podziemne zasoby. Fale upa\u0142\u00f3w prowadz\u0105 do wi\u0119kszego zapotrzebowania na ten zas\u00f3b i zwi\u0119kszaj\u0105 jego eksploatacj\u0119. W perspektywie d\u0142ugofalowej bez zmiany trendu mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wyczerpania podziemnych zasob\u00f3w wodnych, kt\u00f3re by\u0142 akumulowane przez dziesi\u0119ciolecia, kiedy obieg wody nie by\u0142 a\u017c tak zaburzony, a zu\u017cycie wody nie osi\u0105ga\u0142o obecnych warto\u015bci. Obecnie zasoby wodne s\u0105 wystarczaj\u0105ce, ale pojawiaj\u0105 si\u0119 obawy o przysz\u0142o\u015b\u0107. Infrastruktura przesy\u0142owa wody nie jest przystosowana do nadmiarowych przep\u0142yw\u00f3w wody, w zwi\u0105zku z czym pojawiaj\u0105 si\u0119 czasowe obostrzenia. Zaleca si\u0119 korzystanie z system\u00f3w pozyskiwania i wykorzystywania wody deszczowej oraz wody szarej, aby ograniczy\u0107 zu\u017cycie wody uzdatnionej z ograniczonych zasob\u00f3w podziemnych. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozs\u0105dnie gospodarowa\u0107 wod\u0105 np. nie bra\u0107 d\u0142ugich k\u0105pieli pod prysznicem, wy\u0142\u0105cza\u0107 wod\u0119 podczas mycia z\u0119b\u00f3w, naprawia\u0107 przecieki itd. Ludzie maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do adaptacji, jednak fauna i flora mog\u0105 sobie nie poradzi\u0107 z nowymi wyzwaniami. Coraz cz\u0119stsze staj\u0105 si\u0119 okresy suszy, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na warunki \u015brodowiskowe, do kt\u00f3rych przystosowane s\u0105 ro\u015bliny i zwierz\u0119ta. W obliczu zmiany klimatu prawdopodobnie zmieni si\u0119 krajobraz le\u015bny, kt\u00f3ry stanowi \u015brodowisko dla zwierz\u0105t le\u015bnych. Transformacja nie b\u0119dzie natychmiastowa, ale b\u0119dzie post\u0119powa\u0107 sukcesywnie i na szerok\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

a fale upa\u0142\u00f3w s\u0105 d\u0142u\u017csze, cz\u0119stsze i \u015brednio bardziej gor\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

i mniejsze opady \u015bniegu = mniej wody roztopowej ni\u017c wcze\u015bniej. Zmiana charakteru opad\u00f3w z umiarkowanych na nawalne, ale kr\u00f3tsze i lokalne = mniejsze dostawy wody oraz wi\u0119kszy sp\u0142yw wody (s\u0142absza retencja). D\u0142u\u017csze, cz\u0119stsze i \u015brednio bardziej gor\u0105ce ni\u017c kiedy\u015b fale upa\u0142\u00f3w = wi\u0119ksze parowanie wody. Podsumowuj\u0105c, mamy mniej wody do dyspozycji ni\u017c wcze\u015bniej (mniej wody roztopowej, mniej wody z opad\u00f3w w skali kraju), gospodarka wod\u0105 jest gorsza (nawalne deszcze i susze sprzyjaj\u0105 sp\u0142ywowi, a nie retencji, do tego dochodzi betonoza kt\u00f3ra pog\u0142\u0119bia ten problem), a z tego, co zostaje, w wyniku parowania tracimy jeszcze wi\u0119cej ni\u017c kiedy\u015b. W efekcie bilans wodny Polski jest ujemny tj. zasoby wodne Polski kurcz\u0105 si\u0119. Wida\u0107 to w wysychaj\u0105cych jeziorach i stawach, coraz p\u0142ytszych rzekach oraz w coraz g\u0142\u0119bszym poziomie w\u00f3d gruntowych. Dop\u00f3ki z kranu leci woda, spo\u0142ecze\u0144stwu mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce nie ma tragedii, ale w Polsce wod\u0119 na cele bytowe pozyskujemy g\u0142\u00f3wnie z zasob\u00f3w podziemnych, kt\u00f3re regeneruj\u0105 si\u0119 poprzez zr\u00f3wnowa\u017cony bilans wody, w\u00f3wczas te zasoby si\u0119 odnawiaj\u0105. Ujemny bilans wody przy jednoczesnym korzystaniu z zasob\u00f3w wodnych oznacza, \u017ce te zasoby si\u0119 kurcz\u0105 i je\u015bli si\u0119 nic nie zmieni, taki stan rzeczy doprowadzi do wyczerpania zasob\u00f3w wody. A to ju\u017c b\u0119dzie katastrofa. Aktualnie korzystamy z wody, kt\u00f3ra zosta\u0142a zakumulowana kilkana\u015bcie\/kilkadziesi\u0105t lat temu. Za kilkana\u015bcie lat mo\u017ce zacz\u0105\u0107 brakowa\u0107 wody na szersz\u0105 skal\u0119, ale ju\u017c teraz gminy wprowadzaj\u0105 obostrzenia w zakresie zu\u017cycia wody. Niestety nic nie zapowiada tego, \u017ceby by\u0142o lepiej. Mimo tego warto d\u0105\u017cy\u0107 do tego, aby racjonalnie gospodarowa\u0107 wod\u0105 w budynkach, dba\u0107 o retencj\u0119, wykorzystywa\u0107 deszcz\u00f3wk\u0119 i wod\u0119 szar\u0105, aby ograniczy\u0107 zu\u017cycie wody, kt\u00f3rej niestety jest coraz mniej<\/p>\n<\/details>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za pomoc\u0105 powy\u017cszego schematu blokowego przedstawiono skutki wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury ziemi spowodowanego emisj\u0105 gaz\u00f3w cieplarnianych pog\u0142\u0119biaj\u0105cych efekt cieplarniany. Opis skutk\u00f3w zmian klimatu:<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-101","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":109,"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/101\/revisions\/109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiedza-o-swiecie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}